محمد يار بن عرب قطغان
265
مسخر البلاد ( تاريخ شيبانيان ) ( فارسى )
همراهى محمود سلطان آمده ، سعادت به ملاقات اشرف دريافت . و روز ديگر شهريار مظفر اثر به خان قورغان نزول اجلال نمود و در آن مقام بنابر حكم خان سكندرفرجام با لشكر ظفر انجام به طرف علياباد كه از توابع مشهورهء سمرقند است ، به تاخت رفتند . و از آن موضع كوچ كرده ، در موضع خودين منزل گزيدند . چه همواره از طرف رباط خواجه از پيش جوانمرد على خان كس آمده به عرض رسانيد كه اينك به درگاه جهانپناه خواهم رسيد و روز ديگر در مقام گوگ گنبد مخيم عساكر گردونمآثر گرديد . و آنجا به صحّت پيوست كه آمدن جوانمرد على خان غلط بوده و هرچه مىگفته عذر و فريب مىنموده ، بنابرآن از آن مكان عنان مراجعت برتافت و به سفين آتا شتافت . در اين مقام امراى خجستهفرجام به عرض خان عالىمقام رسانيدند كه اگر فرمان جهان مطاع صادر شود ، سپاه ظفرپناه به اطراف و جوانب ولايت به تاخت روند و دست به غارت و تاراج گشايند . بنابراين ، خاقان ظفرقرين حكم فرمود با سپاه ظفرپناه به اطراف و جوانب آن ولايت رفته ، دست به تاراج گشايند و خود به دولت و سعادت روى به اروآنك نهاد و گام سعى و اجتهاد به استيصال اعداى با تجبر و عناد گشاد . القصه ، چون خان سكندرجاه با بيستهزار كس از دلاوران جوشنپناه دو روزه راه از سمرقند گذشت و موضع قراباليغ كه از مضافات مشهور سمرقند است ، ( 154 الف ) محل نزول عساكر منصوره گشت بار ديگر فرمان همايون صدور يافت ، سپاه ظفرپناه و دلاوران كينهخواه به جهت اعدا روند . چنانچه از آن همه سپاه جز معدودى چند از خاصان درگاه بيش نمانده بودند ، مانند امير كبير جان علىبى و قلبابا كوكلتاش . و در اين حين ناگاه قراولان ظفرآيين معروض رأى حضرت خاقان با عزّ و تمكين گردانيدند كه سلطان سعيد سلطان والى سمرقند با سپاه بسيار و لشكرى بىشمار از شهر بيرون آمده ، اعلام جلادت اعلام افراخته و حشرى از پياده و سوار فراهم آورده ، خيال فاسد به دماغ راه داده ، عنان عزيمت به اينجانب منعطف ساخت . و خان سكندراثر بعد از شنيدن اين خبر بىتعلل روى توجه به جانب خصم گذاشت . بعضى از دولتخواهان آمده ، عرضه دادند كه سپاه مخالف بى نهايتاند و لشكر ما در غايت قلت ، و با اين همه سرداران ميمنه و گردنكشان ميسره به تاخت رفتهاند و بسيار دورند تا آمدن سپاه و لشكر خاقان خجستهاثر هم در اين موقف توقف فرمايد . اولى و انسب مىنمايد . و خاقان نصرتشعار فرمود كه اگرچه عساكر گردونمآثر به نواحى دور رفتهاند و